Wanneer we een ongewone motor in een auto of vrachtwagen zien, heeft deze de neiging om onze aandacht te trekken. Bij de meeste hedendaagse voertuigen met in-line of V-configuratie benzine- of dieselmotoren, is er niet veel variatie. Dit was echter niet altijd het geval. In de vroege 1900 jaren werden er een groot aantal gekke en bijna onzinnige ontwerpen in auto’s gebruikt. Rond 1950 waren van de meeste gekke motorconfiguraties nog maar weinig over. Niemand heeft echter over de Commer Motor Company van Luton, Engeland, verteld.

Commer was een vrachtwagenfabrikant die opereerde van 1905 tot 1979. Al lang vergeten, en misschien wel het enige opmerkelijke deel van hun geschiedenis was een motor, gebouwd door de Rootes Group, officieel de Commer TS3 en onofficieel de “Commer Knocker” genoemd. De motor was zo ongewoon als uniek en werd van 1954 tot 1968 in Commer trucks gemonteerd.

De “Commer Knocker” is een tegengestelde zuigermotor. Nee, dit betekent niet dat het een traditioneel ‘tegengesteld’ ontwerp van een motor of een ‘boxer’ was; de tegenovergestelde zuigermotor is eigenlijk iets heel anders. Het ontwerp is een tweetaktcyclus waarbij elke cilinder twee zuigers heeft. Als je niet bekend bent met dit ontwerp, lijkt het misschien een beetje vreemd. Dus om een indruk te krijgen hieronder een afbeelding van de Commer TS3.

Het ontwerp van de Commer TS3 is dat van een dieselmotor met drie cilinders. Elke cilinder heeft twee zuigers, voor een totaal van zes, met de bovenkant van elke zuiger tegenover de andere. Elke zuiger is ook aan het andere uiteinde bevestigd aan een verbindingsstang, die op een reeks tuimelaars past en vervolgens wordt bevestigd aan een andere verbindingsstang die op de krukas wordt aangesloten. Van belang is dat elke cilinder zijn eigen krukas heeft, in plaats van één met de tegenoverliggende zuiger. In tegenstelling tot veel andere zuigermotoren, heeft de TS3 slechts één krukas in plaats van twee. De motor is supercharged, met een grote roterende lobblazer die lucht toevoert aan het inlaatspruitstuk. De totale cilinderinhoud is 3,25 liter, en het vermogen is ongeveer 105 pk, met maar liefst 360 Nm aan koppel. Vergeleken met andere dieselmotoren uit die tijd, was de TS3 behoorlijk krachtig en behaalde een vergelijkbare output als motoren met veel grotere afmetingen.

De motor gebruikt een aangepaste compressiecyclus met twee slagen, zoals geïllustreerd door de bovenstaande afbeelding. Eén zuiger wordt beschouwd als de uitlaatzuiger, terwijl de andere wordt aangeduid als de luchtzuiger, zoals aangegeven door de overeenkomstige poort boven elk. De uitlaatzuiger heeft een minimale voorsprong in vergelijking met de luchtzuiger, om ervoor te zorgen dat de uitlaatpoort wordt afgedicht wanneer er lucht in de cilinder stroomt. Terwijl beide zuigers op elkaar lijken en vlak voor hun bovenkanten elkaar ontmoeten, wordt brandstof in de cilinder geïnjecteerd, kort daarna ontstekend door de intense hitte en druk. Als de zuigers worden geduwd, worden de uitlaatgassen via de uitlaatpoort uitgedreven. Zodra de buitenste dode punt is bereikt door beide zuigers, wordt de luchtinlaatpoort zichtbaar en begint het proces opnieuw, omdat de zuigers samenkomen op een andere compressieslag. Zie ook het filmpje hieronder van de werking van de motor.

Terwijl de TS3 in de jaren zestig ouder werd, begon Rootes met de ontwikkeling van een viercilinder-variant van de TS3, de TS4, die extra vermogen zou produceren en een meer modern ontwerp zou hebben. De aankoop van de Rootes Group door Chrylser luidde uiteindelijk echter het einde in van de tegenovergestelde zuiger-dieselmotor. Gedurende de hele geschiedenis vond de “Commer Knocker” zijn weg naar verschillende vrachtwagens, waaronder oa. zoals die hieronder.

Er rijden nog steeds  “Commer Knockers” rond in Groot-Brittannië en andere landen, maar de Commer TS3, de Commer Motor Company en de Rootes Group zijn allemaal uit lang vervlogen tijden. Het was niet zozeer een mislukking of succes als een rariteit, en of het glorieus of idioot was, hangt af van je perspectief. Ondanks dat, zoals met veel dingen, is het zo dat de Commer TS3-motor overgeleverd is aan de geschiedenis.

Voor meer informatie over deze toch bijzondere motor, zie deze link.
Wilt u eens horen hoe zo’n motor klinkt? Kijk dan even naar dit filmpje.

Bron: http://www.enginebuildermag.com en http://www.commer.co.nz/ (Op laatstgenoemde site vindt u alles op het gebied van deze motor.)